Vào mỗi lần vào nhà hàng sushi hay sashimi, bạn chắc hẳn đã từng thấy một tô nhỏ chứa những lát gừng mỏng, màu vàng hay hồng nhạt, được đặt bên cạnh đĩa món ăn chính. Đó chính là gari – món ăn kèm không thể thiếu trong ẩm thực Nhật Bản, đã trở thành biểu tượng của văn hóa ăn uống tinh tế của đất nước mặt trời mọc. Nhưng nhiều người vẫn thắc mắc: gari là món ăn của nước nào? và tại sao món ăn đơn giản này lại được yêu thích đến vậy?
Nguồn gốc của gari
Theo các nghiên cứu về ẩm thực Nhật Bản, gari chính xác là tên gọi của món gừng ngâm chua có nguồn gốc từ Nhật Bản. Trong tiếng Nhật, từ gari (ガリ) được dùng để chỉ loại gừng thái lát mỏng, ngâm trong hỗn hợp giấm gạo, đường và muối, tạo thành món ăn kèm có vị chua ngọt hài hòa. Không phải loại gừng ngâm chua nào cũng được gọi là gari. Đây là tên gọi riêng cho loại gừng được sử dụng chủ yếu để ăn kèm sushi, sashimi hay các món hải sản tươi sống khác của ẩm thực Nhật Bản.
Để có sự hiểu biết sâu sắc hơn về câu hỏi: gari là món ăn của nước nào? thì việc trở lại với nguồn gốc của gari là không thể bỏ qua. Trở lại với hàng nghìn năm trước, khi người Nhật bắt đầu sử dụng gừng để bảo quản thực phẩm và làm giảm vị tanh của hải sản tươi. Trước khi có công nghệ bảo quản lạnh hiện đại, gừng ngâm chua là một cách hiệu quả để giữ hải sản tươi lâu hơn, đồng thời giúp khử mùi tanh khó chịu. Theo lịch sử ghi chép của Viện Nghiên cứu Ẩm Thực Nhật Bản, việc sử dụng gari ăn kèm sushi đã phổ biến rộng rãi từ thế kỷ 19, khi ngành công nghiệp sushi bắt đầu phát triển mạnh mẽ tại Tokyo và các thành phố lớn khác của Nhật Bản.
Có một hiểu lầm phổ biến là gari có màu hồng nhạt do được thêm phẩm màu nhân tạo. Thực tế, màu hồng tự nhiên của hầu hết loại gari phổ biến đến từ phần đầu củ gừng non – phần có màu đỏ hồng nhạt tự nhiên khi mới thu hoạch. Khi ngâm trong dung dịch giấm và đường, màu sắc này sẽ lan ra toàn bộ lát gừng, tạo ra tông màu hồng đẹp mắt. Nếu không có gừng non, nhiều đầu bếp cũng sẽ sử dụng các nguyên liệu tự nhiên như tía tô hay củ cải đỏ để tạo màu hồng cho gari mà không làm thay đổi hương vị chính của món ăn.
Tại sao gari lại là món ăn kèm không thể thiếu trong ẩm thực Nhật Bản?
• Khử mùi và làm sạch vị giác
Chức năng chính và nổi bật nhất của gari là giúp loại bỏ mùi tanh của hải sản tươi sống như cá ngừ, tôm, cua hay ghẹ. Kết quả tìm hiểu về gari là món ăn của nước nào? đã cho thấy, vị chua dịu của gừng ngâm chua sẽ kết hợp với các chất tanh trong hải sản, giúp người ăn cảm nhận rõ hơn hương vị tự nhiên của món ăn chính mà không bị ngấy hay khó chịu.
Đặc biệt, khi ăn nhiều loại sushi khác nhau trong một bữa ăn, gari sẽ giúp làm sạch vị giác giữa các món, giúp bạn cảm nhận trọn vẹn hương vị của từng loại sushi thay vì bị trộn lẫn hương vị của món trước đó. Nhiều đầu bếp sushi chuyên nghiệp cũng khuyên khách không nên nhúng gari vào nước tương hay wasabi, mà nên ăn gari riêng lẻ để giữ được hiệu quả làm sạch vị giác tối ưu.
• Tạo cân bằng năng lượng
Theo y học cổ truyền Nhật Bản (còn gọi là kampo), gừng có tính nóng, giúp cân bằng tính lạnh của các món hải sản tươi sống. Việc ăn gari thường xuyên sẽ giúp giữ ấm cơ thể, ngăn ngừa cảm giác lạnh bụng sau khi ăn nhiều thực phẩm lạnh, đặc biệt phù hợp với thời tiết lạnh ở nhiều vùng của Nhật Bản.
• Bảo quản và tăng giá trị dinh dưỡng
Gừng chứa nhiều hợp chất phenolic và vitamin C, giúp ngăn ngừa sự phát triển của vi khuẩn và nấm mốc trong thực phẩm. Việc ngâm gừng trong giấm và đường cũng giúp bảo quản lát gừng lâu hơn, đồng thời làm tăng khả năng hấp thụ các dưỡng chất trong gừng bởi cơ thể người.
Các loại gari phổ biến
Việc tìm hiểu gari là món ăn của nước nào? không chỉ dừng lại ở nguồn gốc và tác dụng mà còn nhận biết những loại gari phổ biến.
• Gari truyền thống Nhật Bản
Đây là loại gari chuẩn theo văn hóa ẩm thực Nhật Bản, được làm từ gừng non thái lát mỏng, ngâm trong hỗn hợp giấm gạo, đường và muối. Loại gari này thường có màu hồng nhạt tự nhiên, vị chua ngọt hài hòa, không quá cay hay quá ngọt. Gari truyền thống được sử dụng chủ yếu tại các nhà hàng sushi chính thống Nhật Bản, và thường được phục vụ trong tô nhỏ riêng bên cạnh món ăn chính.
• Gari vàng
Loại gari này được làm từ gừng trưởng thành thay vì gừng non, và thường được thêm một ít nghệ để tạo màu vàng tự nhiên. Vị của gari vàng thường đậm đà hơn so với gari hồng nhạt, có hương vị gừng đặc trưng rõ ràng hơn. Loại gari này thường được bán dưới dạng hộp hoặc chai, và được sử dụng phổ biến tại các siêu thị Nhật Bản để ăn tại nhà.
• Gari không đường
Đối với những người không thích ăn đồ ngọt, có loại gari không đường được chế biến với ít hoặc không có đường. Loại gari này có vị chua đậm đà hơn, phù hợp với những người muốn tận dụng chức năng khử mùi của gari mà không muốn hương vị ngọt thừa.
• Cách làm gari tại nhà
Nhiều người yêu thích ẩm thực Nhật Bản cũng tự làm gari tại nhà với nguyên liệu dễ tìm: gừng tươi, giấm gạo, đường và muối. Cách làm gari tại nhà rất đơn giản: thái gừng thành lát mỏng, ngâm trong dung dịch giấm, đường và muối trong khoảng 24 giờ là có thể sử dụng được. Tuy nhiên, để có màu sắc hồng tự nhiên, bạn cần sử dụng gừng non hoặc thêm các nguyên liệu tự nhiên như tía tô hay củ cải đỏ.
Lưu ý khi chọn và sử dụng gari đúng cách?
Chọn Gari
• Nguyên liệu: Chọn loại gari được làm từ gừng tươi, không có chất bảo quản nhân tạo hay phẩm màu nhân tạo. Bạn nên đọc nhãn thành phẩm để kiểm tra thành phần trước khi mua.
• Màu sắc: Loại gari tốt sẽ có màu hồng nhạt hoặc vàng tự nhiên, không có màu quá sẫm hay quá rực rỡ do được thêm phẩm màu.
• Hương vị: Loại gari tốt sẽ có vị chua ngọt hài hòa, không có vị gừng quá cay hay quá ngọt.
Sử dụng gari để ăn kèm sushi hay sashimi
• Ăn gari riêng lẻ: Không nên nhúng gari vào nước tương hay wasabi, vì điều này sẽ làm thay đổi hương vị của gari và làm mất đi hiệu quả làm sạch vị giác.
• Sử dụng lượng vừa phải: Chỉ cần một vài lát gari cho mỗi bữa ăn, vì hương vị gừng khá mạnh và có thể làm thay đổi hương vị của món ăn chính nếu dùng quá nhiều.
• Bảo quản đúng cách: Sau khi mở hộp, bạn nên bảo quản gari trong tủ lạnh và sử dụng trong vòng 1-2 tuần để giữ được hương vị tươi ngon.
• Gari và văn hóa ẩm thực Nhật Bản: Từ món ăn kèm đến biểu tượng của sự tinh tế
Kết luận
Trong suốt nhiều thế kỷ, gari đã trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa ẩm thực Nhật Bản, không chỉ là một món ăn kèm đơn giản mà còn là biểu tượng của sự tinh tế và chăm chút trong cách ăn uống của người Nhật. Nhiều người yêu thích ẩm thực Nhật Bản cho rằng không thể gọi một bữa ăn sushi hay sashimi là trọn vẹn nếu không có tô nhỏ gari bên cạnh. Những tin tức mới nhất đã cung cấp đem đến cho người yêu ẩm thực hiểu và tự chế biến cho mình món gari ngon.