Khám phá những loài động vật lớn nhất thế giới trong lịch sử

Trong suốt hàng tỷ năm tiến hóa của Trái Đất, hành tinh của chúng ta đã chứng kiến sự xuất hiện và diệt vong của vô số loài sinh vật kỳ vĩ. Từ những loài khủng long cổ dài Titanosaur đồ sộ thống trị mặt đất cho đến những con thằn lằn biển cổ đại cai trị đại dương, tự nhiên chưa bao giờ ngừng sáng tạo ra những kích thước phi thường.

Tuy nhiên, có một thực tế sinh học đầy kinh ngạc mà không phải ai cũng biết: động vật lớn nhất thế giới từng tồn tại trên Trái Đất không nằm ở thời tiền sử xa xôi, mà đang cùng sống với chúng ta ngay trong kỷ nguyên này. Đó chính là Cá voi xanh (Balaenoptera musculus) – “gã khổng lồ” đại dương với kích thước vượt xa bất kỳ loài khủng long nào từng được khai quật.

Những thông số kích thước vượt xa mọi giới hạn

Để hình dung cá voi xanh là động vật lớn nhất thế giới thì việc dùng các con số đơn thuần là chưa đủ. Hãy cùng quy đổi kích thước của sinh vật này sang những hình ảnh quen thuộc trong đời sống.

Chiều cao và trọng lượng kỳ vĩ

Một con cá voi xanh trưởng thành có thể đạt chiều dài trung bình từ 25 đến 30 mét (tương đương với chiều dài của một tòa nhà 9-10 tầng hoặc 3 chiếc xe buýt chở khách cỡ lớn nối đuôi nhau). Trọng lượng của chúng có thể lên tới 150 – 200 tấn (tương đương với khoảng 30–40 con voi châu Phi lớn nhất gom lại).

Những cơ quan “khổng lồ” bên trong cơ thể

Trái tim: Trái tim của cá voi xanh nặng khoảng 180 – 200 kg, có kích thước tương đương một chiếc xe ô tô nhỏ (Volkswagen Beetle). Nhịp tim của chúng khi lặn sâu có thể giảm xuống chỉ còn 2 đến 8 nhịp mỗi phút. Động mạch chủ của nó rộng đến mức một đứa trẻ loài người có thể chui qua dễ dàng.

Chiếc lưỡi: Chỉ riêng chiếc lưỡi của một con cá voi xanh trưởng thành đã nặng khoảng 2.7 tấn – tương đương khối lượng của một con voi châu Á trưởng thành.

Bộ não và Hệ thần kinh: Dù bộ não cá voi xanh nặng khoảng 7 kg (khá nhỏ so với tỉ lệ cơ thể), hệ thần kinh của nó lại truyền dẫn tín hiệu qua những khoảng cách kỷ lục.

Dung tích phổi: Phổi của cá voi xanh có thể chứa tới 5,000 lít không khí, cho phép nó lặn dưới nước liên tục từ 20 đến 30 phút trước khi cần ngoi lên mặt nước để thở.

Thời kỳ hoàng kim của đại dương

Thế kỷ 19 trở về trước

Theo những bản tin tổng hợp số thì ước tính có hơn 200,000 đến 300,000 cá thể cá voi xanh tự do bơi lội khắp các đại dương trên thế giới.

Thảm họa săn bắt công nghiệp

Đầu thế kỷ 20

Sự xuất hiện của súng phóng hạch và tàu săn cá voi hơi nước đã khiến gần 350,000 cá thể bị tàn sát. Loài này đứng trước bờ vực tuyệt chủng.

Lệnh cấm săn bắt quốc tế

Năm 1966

Ủy ban Săn bắt Cá voi Quốc tế (IWC) chính thức ban hành lệnh cấm bảo vệ cá voi xanh trên toàn cầu.

Nỗ lực phục hồi bảo tồn

Từ năm 2000 – Hiện tại

Quần thể cá voi xanh bắt đầu có dấu hiệu hồi phục chậm rãi, ước tính đạt khoảng 10,000 – 25,000 cá thể trên toàn thế giới.

Bảng so sánh kích thước cá voi xanh với các “Cựu Vương” thời tiền sử

Thường có hiểu lầm rằng các loài khủng long thời tiền sử là động vật lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, bảng so sánh dưới đây sẽ làm rõ vị trí “vô tiền khoáng hậu” của cá voi xanh.

Chế độ ăn kỳ lạ: sinh thể lớn nhất ăn sinh vật nhỏ bé nhất

Một trong những điều nghịch lý và thú vị nhất của loài động vật lớn nhất thế giới là: Sinh thể lớn nhất hành tinh lại tồn tại nhờ việc ăn những loài sinh vật siêu nhỏ.

Nghệ thuật lọc thức ăn

Cá voi xanh thuộc nhóm Cá voi tấm sừng hàm (Baleen whale), nghĩa là chúng không hề có răng. Thay vào đó, trong hàm trên của chúng có khoảng 300 – 400 tấm sừng sẫm màu (làm từ keratin, cùng chất cấu tạo nên móng tay người) rủ xuống như một tấm lưới lọc tự nhiên.

Thức ăn duy nhất của cá voi xanh gần như toàn bộ là Nhiễu biển (Krill) – những con giáp xác nhỏ xíu chỉ dài khoảng 1–2 cm.

Con số tiêu thụ khổng lồ

Để duy trì năng lượng cho một cơ thể nặng 180 tấn, cá voi xanh cần tiêu thụ khoảng 4 tấn nhiễu biển mỗi ngày (tương đương khoảng 40 triệu con nhiễu biển). Trong mùa đi kiếm ăn ở các vùng biển cực lạnh, dạ dày của cá voi xanh có thể chứa tới 1 tấn thức ăn trong một lần nạp.

Tiếng tần số thấp: âm thanh vươn xa hàng ngàn cây số

Không chỉ giữ kỷ lục về kích thước, cá voi xanh còn là một trong những loài vật phát ra âm thanh to nhất hành tinh.

Cường độ âm thanh: Tiếng kêu của cá voi xanh có thể đạt mức 188 decibel (dB). Để dễ hình dung, tiếng động cơ máy bay phản lực khi cất cánh ở khoảng cách gần chỉ khoảng 140 dB (mức có thể làm xé rách màng nhĩ người).

Tần số siêu trầm: Chúng phát ra các âm thanh hạ âm ở tần số từ 10 – 40Hz – nhiều tần số nằm dưới ngưỡng nghe của tai người.

Khoảng cách truyền tín hiệu: Trong môi trường nước biển truyền âm tốt, tiếng gọi của cá voi xanh có thể vượt qua khoảng cách 1,600 km để giao tiếp với những cá thể khác ở cách xa nửa đại dương. Đây được xem là “mạng internet” tự nhiên giúp chúng tìm kiếm bạn đời và định vị luồng di cư.

Vai trò tối quan trọng với hệ sinh thái và khí hậu trái đất

Cá voi xanh không chỉ đơn thuần là một kỳ quan thiên nhiên, chúng còn là những “kỹ sư sinh thái” âm thầm giải cứu Trái Đất khỏi biến đổi khí hậu.

“Bơm Cá Voi” và chu trình dinh dưỡng

Khi cá voi xanh lặn xuống sâu kiếm ăn và ngoi lên mặt nước để bài tiết, phân của chúng thải ra một lượng khổng lồ chất sắt và nitơ. Đây là nguồn phân bón vô giá cho tảo vi sinh (Phytoplankton). Tảo vi sinh lại là nền tảng của toàn bộ chuỗi thức ăn đại dương, đồng thời hấp thụ CO2 và sản xuất ra hơn 50% lượng oxy cho bầu khí quyển Trái Đất.

“Cá Voi Rơi” (Whale Fall) – sự sống từ mầm sống tàn

Khi một con cá voi xanh qua đời vì tuổi già và xác của nó chìm xuống đáy biển sâu hàng ngàn mét, nó tạo ra một hiện tượng gọi là Whale Fall.

Một cái xác cá voi xanh cung cấp nguồn dinh dưỡng khổng lồ nuôi sống toàn bộ hệ sinh thái đáy biển sâu (gồm vi khuẩn, sinh vật ăn xác bối, cua, cá mù) trong suốt 50 – 100 năm. Đó là sự cống hiến cuối cùng của gã khổng lồ: Một cái chết nuôi sống hàng triệu sự sống mới.

Kết luận

Những thông tin bên lề đã cho thấy, sau thảm họa săn bắt trong thế kỷ 20 đẩy cá voi xanh tới sát bờ vực tuyệt chủng, giờ đây loài động vật lớn nhất thế giới đang phải đối mặt với những đe dọa mới từ con người.

Bảo vệ cá voi xanh không chỉ đơn thuần là bảo vệ một loài động vật quý hiếm, mà là bảo vệ sự cân bằng bền vững của hệ sinh thái đại dương – “lá phổi xanh” thứ hai của Trái Đất. Việc loài sinh vật lớn nhất lịch sử vẫn đang tự do bơi lội dưới những con sóng là một lời nhắc nhở kiêu hãnh về sự kỳ diệu, bao la và thiêng liêng của thế giới tự nhiên.

Nguồn: Sưu tầm