Ngoại hạng Anh (English Premier League – EPL) không chỉ là giải bóng đá hấp dẫn, tráng lệ và có giá trị thương mại lớn nhất hành tinh, mà còn là nơi chứng kiến những thiên thiên sử trắc trở, những triều đại thống trị nghẹt thở và những cuộc lật đổ vô tiền khoáng hậu. Kể từ khi chính thức tách ra khỏi hệ thống Football League để đổi tên thành Premier League vào năm 1992, giải đấu đã trải qua hơn ba thập kỷ với muôn vàn biến động.
Dưới đây là bức tranh toàn cảnh về lịch sử vô địch Ngoại hạng Anh – hành trình từ thuở sơ khai, những kỷ nguyên hoàng kim cho đến cuộc cạnh tranh khốc liệt hiện đại.
Bình minh của Ngoại hạng Anh và Kỷ nguyên Manchester United (1992 – 2003)
Sự ra đời của Premier League (1992)
Năm 1992 đánh dấu mốc lịch sử vô địch Ngoại hạng Anh của bóng đá xứ sở sương mù. 22 câu lạc bộ hàng đầu đã quyết định tách khỏi First Division để thành lập giải Ngoại hạng Anh nhằm tối ưu hóa bản quyền truyền hình và nguồn thu tài chính. Thời điểm đó, Liverpool vừa khép lại thập niên 1980 thống trị tuyệt đối, trong khi Manchester United đã trải qua 26 năm đằng đẵng không biết đến mùi vô địch quốc gia.
Sir Alex Ferguson và phát súng mở màn
Ngay trong mùa giải đầu tiên 1992–1993, Manchester United dưới sự dẫn dắt của Sir Alex Ferguson, với sự phục vụ tài hoa của Eric Cantona, đã xuất sắc đăng quang. Đây là chiếc cúp vô địch đánh thức “gã khổng lồ” giấc ngủ dài.
Trong 11 mùa giải đầu tiên của Ngoại hạng Anh (từ 1992 đến 2003), Manchester United đã tạo nên một thế lực áp đảo khi giành tới 7 chức vô địch (1992–93, 1993–94, 1995–96, 1996–97, 1998–99, 1999–00, 2000–01).
Mùa giải 1998–1999: MU tạo nên cột mốc chói lọi nhất lịch sử bóng đá Anh thời bấy giờ khi đoạt Cú ăn ba vĩ đại (Premier League, FA Cup và UEFA Champions League) với thế hệ vàng “Class of ’92” (David Beckham, Ryan Giggs, Paul Scholes, Gary Neville…).
Những đối thủ thách thức đầu tiên
Dù MU thống trị, Ngoại hạng Anh không thiếu những cuộc lật đổ ngoạn mục:
Blackburn Rovers (1994–1995): Với sự đầu tư mạnh tay của ông chủ Jack Walker cùng phong độ hủy diệt của cặp tiền đạo Alan Shearer – Chris Sutton (“SAS”), Blackburn đã vượt mặt MU ở vòng đấu cuối cùng đầy kịch tính để lên ngôi vương.
Arsenal và Giáo sư Arsène Wenger: Sự xuất hiện của chiến lược gia người Pháp Arsène Wenger vào năm 1996 đã thay đổi hoàn toàn diện mạo giải đấu. Với tư duy hiện đại và lối chơi quyến rũ, Arsenal đã giành cúp vào các mùa 1997–1998 và 2001–2002, chính thức tạo nên màn kình địch kinh điển nhất lịch sử giải đấu: Sir Alex vs Arsène Wenger.
Kỷ nguyên Mới: Bất bại Arsenal, Đồng tiền Chelsea và Đối trọng Big Four (2003 – 2013)
“The Invincibles” – Mùa giải huyền thoại của Arsenal (2003–2004)
Mùa giải 2003–2004 đã ghi tên Arsenal vào cuốn sách kỷ lục vĩnh cửu của bóng đá thế giới. Nhóm “Pháo thủ” với Thierry Henry, Dennis Bergkamp, Patrick Vieira, Sol Campbell… đã đăng quang vô địch mà không để thua bất kỳ trận nào (26 thắng, 12 hòa). Đến nay, thành tích “Bất bại” này vẫn là độc nhất vô nhị trong lịch sử Premier League.
Đồng tiền làm thay đổi cuộc chơi: Chelsea & José Mourinho
Năm 2003, tỷ phú người Nga Roman Abramovich mua lại Chelsea, mở ra kỷ nguyên mua sắm bằng nguồn tài chính khổng lồ. Sự xuất hiện của HLV José Mourinho năm 2004 với biệt danh “Người Đặc Biệt” đã đập tan thế độc tôn của MU và Arsenal.
Chelsea (2004–2005 & 2005–2006): Với hàng thủ bê tông kiên cố (chỉ thủng lưới 15 bàn cả mùa 2004–05 — kỷ lục ít nhất lịch sử), Chelsea vô địch 2 mùa liên tiếp, phá vỡ thế lưỡng cực cũ.
Chelsea tái đăng quang mùa 2009–2010 dưới thời Carlo Ancelotti với lối chơi tấn công bùng nổ, ghi tới 103 bàn thắng.
Phản công của MU và Đỉnh cao Châu Âu
Không chịu đầu hàng trước sức mạnh tài chính của Chelsea, Sir Alex Ferguson đã tái thiết Manchester United với hạt nhân mới là Wayne Rooney và Cristiano Ronaldo.
MU giành 3 chức vô địch liên tiếp (2006–07, 2007–08, 2008–09), đồng thời xưng vương tại Champions League 2008.
Sau khi để mất cúp vào tay Chelsea (2010) và Man City (2012), MU đã đòi lại ngôi vương ở mùa 2012–2013. Đây cũng là mùa giải chia tay sự nghiệp huấn luyện huyền thoại của Sir Alex Ferguson, khép lại chiếc cúp thứ 13 và cũng là cuối cùng của Quỷ đỏ tính đến nay.
Manchester City – “Gã hàng xóm ồn ào” thức giấc
Năm 2008, Tập đoàn Abu Dhabi (UAE) mua lại Man City. Bằng tiềm lực tài chính không giới hạn, Man City vươn lên thành thế lực mới. Mùa giải 2011–2012 đã chứng kiến khoảnh khắc nghẹt thở nhất lịch sử EPL: Sergio Agüero ghi bàn ở phút 93:20 trong trận gặp QPR ở vòng 38, giúp Man City giật cúp vô địch ngay trước mũi MU nhờ hơn hiệu số bàn thắng bại.
Cổ tích Leicester City và Cuộc cách mạng chiến thuật (2013 – 2020)
Theo những tin tức tổng hợp 24h thì sau khi Sir Alex giải nghệ, Ngoại hạng Anh bước vào giai đoạn biến động hỗn loạn nhưng vô cùng hấp dẫn. “Nhóm Big Six” (MU, City, Chelsea, Arsenal, Liverpool, Tottenham) hình thành và liên tục tranh giành vị thế.
Đêm trường của Manchester United và sự trở lại của Chelsea
Manchester City (2013–2014): HLV Manuel Pellegrini giúp Man City đăng quang lần thứ 2 sau cuộc rượt đuổi nghẹt thở với Liverpool (thời điểm xảy ra cú trượt chân lịch sử của Steven Gerrard).
Chelsea (2014–2015 & 2016–2017): Mourinho trở lại giúp Chelsea vô địch năm 2015, trước khi Antonio Conte gây sốt với sơ đồ 3-4-3 biến hóa giúp “The Blues” xưng vương năm 2017.
Cổ tích hiện đại: Leicester City (2015–2016)
Với tỷ lệ cược vô địch đầu mùa là 1 ăn 5.000, Leicester City dưới sự dẫn dắt của HLV Claudio Ranieri cùng các ngôi sao vô danh lúc bấy giờ như Jamie Vardy, Riyad Mahrez, N’Golo Kanté đã viết nên câu chuyện cổ tích kỳ diệu nhất lịch sử thể thao thế giới. Họ thi đấu lầm lỳ, hiệu quả và thẳng tiến đến ngôi vô địch Ngoại hạng Anh trước sự bàng hoàng của toàn thế giới.
Kỷ nguyên Kỷ lục: Man City 100 điểm & Liverpool vô địch sau 30 năm
Sự xuất hiện của hai chiến lược gia thiên tài Pep Guardiola (Man City – 2016) và Jürgen Klopp (Liverpool – 2015) đã nâng tầm chất lượng chuyên môn Ngoại hạng Anh lên mức tuyệt đối.
Man City “Centurions” (2017–2018): Pep Guardiola đưa Man City vô địch với kỷ lục 100 điểm duy nhất trong lịch sử, ghi 106 bàn thắng.
Cuộc đua siêu cấp (2018–2019): Man City vô địch với 98 điểm, trong khi Liverpool ngậm ngùi về nhì dù giành tới 97 điểm — số điểm đủ để vô địch ở hầu hết mọi mùa giải khác.
Liverpool và Quả ngọt sau 30 năm (2019–2020): Bằng phong độ “hủy diệt”, Liverpool thể hiện sức mạnh vượt trội khi vô địch sớm trước 7 vòng đấu, chấm dứt cơn khát danh hiệu vô địch quốc gia kéo dài đúng 3 thập kỷ.
Kỷ nguyên Thống trị Tuyệt đối của Manchester City (2020 – Nay)
Bước sang thập niên 2020, lịch sử Ngoại hạng Anh chứng kiến một sự thống trị mang tính tuyệt đối chưa từng có tiền lệ từ trước đến nay, mang tên Manchester City của Pep Guardiola.
Chuỗi 4 lần vô địch liên tiếp lịch sử (2020/21 – 2023/24)
Dưới sự vận hành trơn tru của cỗ máy chiến thuật định cao cùng sự tỏa sáng của các siêu sao như Kevin De Bruyne, Ilkay Gündogan, Rodri và đặc biệt là “sát thủ” Erling Haaland, Man City đã thiết lập nên kỷ lục vô tiền khoáng hậu: vô địch Ngoại hạng Anh 4 mùa giải liên tiếp.
2020–2021: Man City đòi lại ngôi vương từ tay Liverpool nhờ chuỗi thắng 15 trận liên tiếp giữa mùa giải.
2021–2022: Tiếp tục là cuộc rượt đuổi nghẹt thở với Liverpool. Man City lội ngược dòng thắng Aston Villa 3-2 ở vòng 38 để đăng quang với 93 điểm (hơn Liverpool đúng 1 điểm).
2022–2023 (Cú ăn ba): Man City bứt phá ngoạn mục ở giai đoạn cuối, vượt qua Arsenal để lên ngôi vô địch, đồng thời hoàn tất Cú ăn ba lịch sử (EPL, FA Cup, Champions League).
2023–2024: Arsenal một lần nữa bám đuổi quyết liệt đến tận vòng đấu cuối cùng, nhưng Man City vẫn thể hiện bản lĩnh thép khi đánh bại West Ham 3-1 ở vòng 38, chính thức trở thành đội bóng đầu tiên trong lịch sử 135 năm của bóng đá Anh vô địch quốc gia 4 lần liên tiếp.
Bảng tổng kết kỷ lục và thống kê Lịch sử
Những bản tin tổng hợp số về bóng đá trải qua hơn 30 năm lịch sử (từ mùa 1992–93 đến nay), Premier League mới chỉ chứng kiến đúng 7 câu lạc bộ từng chạm tay vào chiếc cúp bạc danh giá.
Bảng xếp hạng các Đội vô địch Ngoại hạng Anh (1992 – Nay)
|
Câu lạc bộ |
Số lần Vô địch |
Các mùa giải Đăng quang |
|
Manchester United |
13 |
1992–93, 1993–94, 1995–96, 1996–97, 1998–99, 1999–00, 2000–01, 2002–03, 2006–07, 2007–08, 2008–09, 2010–11, 2012–13 |
|
Manchester City |
8 |
2011–12, 2013–14, 2017–18, 2018–19, 2020–21, 2021–22, 2022–23, 2023–24 |
|
Chelsea |
5 |
2004–05, 2005–06, 2009–10, 2014–15, 2016–17 |
|
Arsenal |
3 |
1997–98, 2001–02, 2003–04 |
|
Blackburn Rovers |
1 |
1994–95 |
|
Leicester City |
1 |
2015–16 |
|
Liverpool |
1 |
2019–20 |
(Lưu ý: Nếu tính tổng số lần vô địch quốc gia Anh xuyên suốt lịch sử bao gồm cả giải First Division cũ, Manchester United vẫn dẫn đầu với 20 lần, theo sau sát sao là Liverpool với 19 lần).
Các Kỷ lục vô địch đáng nhớ nhất
Đội vô địch nhiều điểm nhất: Manchester City – 100 điểm (mùa 2017–2018).
Đội vô địch sớm nhất: Liverpool – vô địch trước 7 vòng đấu (mùa 2019–2020).
Đội vô địch với số trận thua ít nhất: Arsenal – 0 trận thua (mùa 2003–2004).
Đội vô địch thủng lưới ít nhất: Chelsea – 15 bàn thua (mùa 2004–2005).
Đội vô địch ghi nhiều bàn thắng nhất: Manchester City – 106 bàn (mùa 2017–2018).
Huấn luyện viên vô địch nhiều nhất: Sir Alex Ferguson – 13 lần (tất cả đều cùng Manchester United).
Cầu thủ vô địch nhiều nhất: Ryan Giggs – 13 lần (tất cả đều cùng Manchester United).
Yếu tố làm nên sự hấp dẫn của lịch sử Ngoại hạng Anh
Điều gì khiến lịch sử vô địch Ngoại hạng Anh trở nên đặc biệt so với các giải đấu hàng đầu Châu Âu như La Liga (Tây Ban Nha), Bundesliga (Đức) hay Serie A (Ý)?
Tính cạnh tranh và sự khốc liệt: Không giống như Bundesliga nơi Bayern Munich từng thống trị liên tiếp 11 năm, hay La Liga thường xuyên là chuyện riêng của Real Madrid và Barcelona; Premier League luôn sở hữu nhóm “Big Six” sẵn sàng lật đổ nhau bất cứ lúc nào. Khoảng cách giữa đội đầu bảng và đội cuối bảng ở Anh là rất nhỏ.
Sức mạnh tài chính đồng đều: Nhờ bản quyền truyền hình kỷ lục được chia sẻ tương đối bình đẳng, ngay cả các đội bóng tầm trung tại Ngoại hạng Anh cũng có tiềm lực tài chính ngang ngửa các đội bóng dự Cúp Châu Âu của các giải đấu khác. Điều này tạo nên những bất ngờ như cổ tích Leicester City 2016.
Sự hội tụ của các thiên tài: Lịch sử vô địch Premier League được viết nên bởi những HLV vĩ đại nhất mọi thời đại (Sir Alex, Wenger, Mourinho, Guardiola, Klopp) cùng hàng loạt huyền thoại bóng đá thế giới (Cantona, Shearer, Henry, Ronaldo, Rooney, Aguero, De Bruyne…).
Kết luận
Tóm lại, lịch sử vô địch Ngoại hạng Anh là một cuốn tiểu thuyết thể thao đầy sống động, nơi có sự kiêu hãnh của dòng tộc cũ (Manchester United, Liverpool), sự trỗi dậy của các gã nhà giàu mới nổi (Chelsea, Manchester City), nét quyến rũ nghệ thuật (Arsenal) và cả những phép màu cổ tích đời thực (Leicester City).
Qua từng thập niên, chiếc cúp bạc Ngoại hạng Anh đã đổi chủ, các kỷ lục liên tục bị xô đổ, và những triều đại mới tiếp tục mọc lên. Chính sự khắc nghiệt, biến ảo và không thể đoán trước đó đã biến Premier League trở thành đấu trường bóng đá hấp dẫn và đáng xem nhất trên hành tinh.
Nguồn: Sưu tầm